Temel tipi neye göre seçilir?

Temel, yapının tüm yükünü zemine aktaran eleman. Tipi tercihle değil, zemin etüdünün verileriyle belirleniyor. Bunun için "komşu radye yaptı biz de yapalım" mantığı burada geçerli değil.

Zemin etüdü ne söyler?

Etüt, zeminin taşıma gücünü, tabakalanmasını, yeraltı su seviyesini ve deprem parametrelerini veriyor. Temel tipi ve boyutları bu verilere göre hesaplanıyor.

Etüt olmadan yapılan temel, en iyi ihtimalle gereğinden pahalı; kötü ihtimalle yetersiz oluyor. İkisi de istenmeyen sonuç.

Tekil temel

Her kolonun altına ayrı bir temel bloğu yapılıyor. Taşıma gücü yüksek zeminlerde ve hafif yapılarda ekonomik bir çözüm.

Zeminde farklı oturma riski varsa tercih edilmiyor; kolonlar birbirinden bağımsız oturabildiği için yapıda çatlak oluşabiliyor.

Sürekli (şerit) temel

Kolonlar ve duvarlar boyunca uzanan şerit şeklinde temel. Yükü daha geniş alana dağıttığı için orta dayanımlı zeminlerde kullanılıyor.

Yığma yapılarda ve tek katlı müstakil evlerde yaygın. Tekil temele göre daha çok beton ve demir gerektiriyor.

Radye (plak) temel

Yapının tüm oturma alanına yayılan tek parça plak. Zayıf zeminlerde, yeraltı suyu yüksek yerlerde ve ağır yapılarda tercih ediliyor.

Yükü en geniş alana dağıttığı için farklı oturma riskini en aza indiriyor. Maliyeti diğerlerinden yüksek ama bazı zeminlerde alternatifi yok.

Yeraltı suyu

Su seviyesi yüksekse temelde su yalıtımı ve gerekiyorsa drenaj zorunlu. Bu, temel maliyetine eklenen ama atlanamayan bir kalem.

Bodrumlu yapılarda perde duvar yalıtımı da aynı kapsamda. Sonradan yapılması neredeyse imkânsız olan işlerden biri.

Temel altı hazırlık

• Bitkisel toprak sıyrılmalı
• Zemin sıkıştırılmalı
• Grobeton dökülmeli (donatının zemine temasını keser)
• Su yalıtımı gerekiyorsa grobeton üstüne uygulanmalı
• Paspayı takozları yerleştirilmeli
• Topraklama iletkeni temele döşenmeli

Temel topraklaması sık atlanıyor, oysa binanın elektrik güvenliğinin temeli orası. Beton dökülmeden yerleştirilmesi gerekiyor.