Malatya Yangın Tesisatı

Sistemin temel parçaları

Bir yangın su sisteminin özü basittir: yeterli hacimde su deposu, hattı basınç altında tutan jokey pompa, ihtiyaç anında devreye giren ana pompa ve elektrik kesildiğinde çalışan yedek (dizel veya jeneratör destekli) pompa. Bunlara boru hattı, dolaplar, hidrantlar ve kontrol panosu eklenir.

Jokey pompanın görevi yanlış anlaşılır: yangın söndürmek değil, hattaki küçük kaçakları telafi ederek sistemi sürekli basınçlı tutmaktır. Jokey pompa sürekli çalışıp duruyorsa hatta kaçak var demektir ve bu bulunmalıdır.

Elektrik tarafı neden önemli?

Yangın pompa panosu, sıradan bir motor panosu değildir. Koruma mantığı ters kurulur: normal bir motorda aşırı akımda motoru durdurmak doğruyken, yangın pompasında motorun yanma pahasına çalışmaya devam etmesi istenir. Bu ayrımı bilmeyen bir pano tasarımı, sistemi ihtiyaç anında durdurur.

• Pano beslemesi ana panodan ayrı ve önceliklidir
• Faz koruma ve akü şarj devreleri sürekli izlenir
• Otomatik çalışma sonrası pompa elle durdurulana kadar çalışır
• Jeneratör devrede olduğunda yangın pompası öncelikli yükte yer alır
• Alarm sinyalleri kontrol merkezine veya sesli uyarıya aktarılır

Test ve bakım disiplini

Yangın sisteminin değeri, son testinin tarihiyle ölçülür. Haftalık pompa çalıştırma testi, aylık basınç ve vana kontrolü, yıllık tam kapasite testi standart bir programdır. Testlerin kayıt altına alınması hem denetimlerde hem de gerçek bir olayda önem taşır.

İşletmelere basit bir test çizelgesi bırakıyoruz: kim, ne zaman, hangi değeri ölçtü. Bu çizelge doldurulduğunda sistemin durumu her an bilinir hâle geliyor.

Mevcut sistemin gözden geçirilmesi

Devraldığımız birçok tesiste sistem fiziksel olarak mevcut ama işlevsiz durumda: vanası kapalı bırakılmış hatlar, aküsü bitmiş panolar, sıkışmış pompalar. Bu tür bir sistem, olmamasından daha tehlikelidir çünkü var sanılır.

Mevcut sistem incelemesi yaparak eksik kalemleri listeliyor, öncelik sırasıyla bir iyileştirme planı çıkarıyoruz. Planın ilk maddesi genelde çok düşük maliyetli oluyor: vanaların doğru konuma alınması ve akünün değişimi.

Yangın tesisatı ne zaman gerekir?

Gereklilik yapının büyüklüğüne, kullanım amacına, kat sayısına ve kapasitesine göre belirlenir. Bu belirleme yetkili proje ekiplerinin işidir; biz uygulamayı yaparız.

Konutlarda genelde yangın dolabı ve algılama sistemi düzeyinde kalırken; iş yeri, depo, otel ve toplanma yapılarında sprinkler ve pompa istasyonu gündeme gelir.

Ruhsat süreçlerinde bu kalemler aranır. Yapı tamamlandıktan sonra eklemek hem pahalı hem de mimariyi zorlayan bir iştir; baştan planlanması gerekir.

Sistem bileşenleri

• Yangın deposu ve pompa istasyonu (ana pompa, jokey pompa, dizel yedek)
• Sprinkler hattı ve başlıkları
• Yangın dolapları ve hortum sistemi
• Kuru/ıslak kolon ve itfaiye bağlantı ağzı
• Algılama: duman ve ısı dedektörleri, yangın butonu
• Uyarı: siren, flaşör
• Acil aydınlatma ve yönlendirme armatürleri

Bunların bir kısmı mekanik, bir kısmı elektrik işidir. İki tarafın aynı ekipte olması, sahada en çok koordinasyon gerektiren işlerden birini kolaylaştırır.

Pompa istasyonu

Yangın pompası normal zamanlarda çalışmaz, sadece basınç düştüğünde devreye girer. Jokey pompa ise küçük kaçaklardan doğan basınç düşüşünü karşılar ve ana pompanın gereksiz çalışmasını önler.

Elektrik kesintisinde çalışabilmesi için dizel yedek pompa ya da jeneratör beslemesi istenir. Bu, sistemin en kritik yedekliliğidir.

Pompanın periyodik test edilmesi ve kaydının tutulması gerekir. Yıllarca çalıştırılmamış bir pompa, ihtiyaç anında çalışmayabilir.

Sprinkler: her başlık ayrı çalışır

Yaygın bir yanılgı, yangın çıktığında tüm sprinklerlerin birden açılacağıdır. Gerçekte her başlık kendi ısı ampulüyle bağımsız çalışır; sadece sıcaklığın yükseldiği yerdeki başlık açılır.

Başlık tipi ve tepki sıcaklığı hacme göre seçilir. Mutfak gibi normalde sıcak olan alanlarda daha yüksek tepki sıcaklıklı başlık kullanılır.

Başlıkların önü kapatılmamalıdır. Raf, tabela ya da asma tavan değişikliği ile kapanan bir başlık, o bölgeyi korumasız bırakır.

Algılama ve acil aydınlatma

Duman dedektörleri mutfak ve kazan dairesi gibi normalde duman/buhar olan yerlerde yanlış alarm verir; buralarda ısı dedektörü kullanılır.

Acil aydınlatma armatürleri kaçış yolunu ve merdiveni görünür kılar. Bunların akü süreleri periyodik test edilmelidir; test kaydı tutulur.

Yönlendirme armatürleri kaçış yönünü gösterir ve her noktadan en az biri görünür olmalıdır. Yerleşimi kaçış planına göre yapılır.