Malatya Sıhhi Tesisat

Hangi boru, nerede?

Bugün konut tesisatında ağırlıklı olarak üç malzeme kullanılıyor. Hepsinin yeri ve sınırı farklı.

Konut yenilemelerinde kolektörlü PEX sistemi öneriyoruz: her musluk kendi hattıyla kolektörden beslendiği için duvar içinde ek yeri kalmaz. Ek yeri olmayan bir hat, kaçak riskini neredeyse tamamen önler.

Basınç testi neden şart?

Tesisat kapanmadan önce hat basınç altında bırakılır ve belirli bir süre boyunca basınç düşüşü izlenir. Manometre değeri sabit kalıyorsa hat sızdırmıyor demektir. Bu test on beş dakikalık bir işlemdir ama duvar kapandıktan sonra ortaya çıkacak bir kaçağın maliyetini tamamen bitirir.

Test yapılmadan sıva atılan bir tesisatta ilk kaçak genelde ısıtma sezonunda veya yoğun kullanımda ortaya çıkar; bu da yeni yapılmış seramiğin kırılması demektir. Her işte basınç testi yapıyor, sonucu size gösteriyoruz.

Atık su tarafı: eğim ve havalandırma

Temiz su tarafında hatalar hemen görünür, atık su tarafında ise aylar sonra kokuyla veya geri tepmeyle kendini gösterir. İki kritik unsur var: eğim ve havalandırma.

• Yatay atık hatlarında metrede 2–3 cm eğim verilir; fazla eğim de az eğim kadar sorunludur
• Her sıhhi tesisat elemanının su tutucusu (sifon) olmalı, kokuyu engelleyen budur
• Kolon havalandırması çatıya kadar çıkmalı; havalandırmasız hatta sifon suyu emilir ve koku gelir
• Dirsek yerine 45° parçalar tercih edilir, tıkanma riski azalır

Banyo tadilatlarında sık gördüğümüz bir hata, gider yerinin kaydırılmak istenmesi ve bunun için eğimin feda edilmesidir. Öyle bir durumda gider çalışır görünür ama zamanla tortu birikir ve tıkanma tekrarlar.

Su kesildiğinde ne yapmalı?

Daire giriş vanasının nerede olduğunu bilmek, bir su baskınında yaşanacak zararın büyüklüğünü birebir belirler. Her işten sonra vana konumunu gösteriyor, kolay ulaşılabilir olmasını sağlıyoruz. Vanası sıkışmış, dönmeyen daireler beklediğimizden fazla; bu tek başına küçük ama çok değerli bir iyileştirme.

Boru malzemesi: hangisi nerede?

Bugün konutta üç malzeme yaygın: PPRC (yeşil boru), PEX ve çok katmanlı kompozit boru. Üçü de doğru uygulandığında uzun ömürlüdür; fark uygulama şeklinde ve tamir edilebilirliğindedir.

PPRC ısıl kaynakla birleştirilir, ek yerleri boru kadar sağlamdır ve ekonomiktir. PEX ve kompozit borular ise kıvrılabildiği için duvarda daha az ek gerektirir; kolektörlü sistemlerde her musluğa kesintisiz tek boru gider.

Kolektörlü sistemin avantajı şudur: duvar içinde ek yoktur. Bir sorun çıktığında sadece o hattın vanası kapatılır, evin geri kalanı su almaya devam eder. Maliyeti biraz yüksektir ama duvar açma ihtimalini büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Galvaniz boru neden değişmeli?

1990 öncesi yapıların çoğunda galvaniz çelik boru vardır. Bu borular dışarıdan sağlam görünse de iç yüzeyleri zamanla pas ve kireçle daralır. Sonuç: basınç düşer, suyun rengi bozulur, sabah açıldığında bulanık akar.

Daralma dışarıdan görülmez; ancak boru kesildiğinde iç kesitin ne kadar kapandığı anlaşılır. Bu yüzden eski dairelerde tadilat sırasında bir parça boru kesip içine bakmak, karar için en net yöntemdir.

Galvaniz boru, diğer belirtiler olmasa bile tadilat kapsamına alınmalıdır. Duvar bir daha bu kadar kolay açılmayacaktır.

Gider hattında eğim

Atık su hattı basınçla değil yerçekimiyle çalışır. O yüzden eğim kritiktir. Eğim azsa su ilerlemez ve katı atık birikir; fazlaysa su hızla akıp katı atığı geride bırakır. İkisi de tıkanma demektir.

Konutta yaygın uygulama metrede 2–3 cm eğimdir. Tekrarlayan tıkanmaların önemli bir kısmının kaynağı, tıkanan noktanın kendisi değil, o hattın eğimidir.

Bir başka sık sebep, gider hattına havalandırma bırakılmamasıdır. Havalandırmasız hatta akan su vakum yaratır, sifonlardaki suyu çeker ve lavabodan koku gelmeye başlar.

Su darbesi ve gürültü

Musluk kapandığında borularda duyulan gümbürtü, suyun ani duruşundan kaynaklanır. Uzun vadede rakorları gevşetir ve ek yerlerini yorar.

Çözüm üç adımdır: boruların askılarla düzgün sabitlenmesi, gerekiyorsa darbe emici konması ve basıncın makul aralıkta tutulması. Şebeke basıncı yüksekse basınç düşürücü kullanılır.

Basınç: az da sorun, çok da

Düşük basınç konfor sorunu; yüksek basınç ise tesisat sorunudur. 6 barın üzerindeki basınç conta ve rakorları hızla yorar, ani arızalara yol açar.

Basıncı ölçmek birkaç dakikalık iştir. Yüksek çıkarsa daire girişine basınç düşürücü konur; düşük çıkarsa önce şebeke tarafı, sonra hidrofor değerlendirilir.

Testler olmadan kapatmıyoruz

Temiz su hattı, duvar kapanmadan önce basınç altına alınır ve manometre izlenir. Basınç düşmüyorsa hat sızdırmıyor demektir. Bu testin kaydı dosyaya girer.

Islak hacimlerde ayrıca su yalıtımı sonrası 24 saatlik su testi yapılır. İki test de geçilmeden seramiğe ve sıvaya geçilmez.