Malatya Bahçe Sulama Sistemleri

Zon planlaması ve bitki grupları

Bir bahçede tüm bitkiler aynı miktarda su istemez. Çim sık ve az miktarda su isterken, ağaç ve çalılar seyrek ama derin sulama ister. Bu iki grubu aynı zonda toplamak, ya çimi kurutur ya ağacın kökünü boğar.

Onun için zonlar bitki grubuna ve güneş alma durumuna göre ayrılır: güneşli çim, gölgeli çim, ağaç–çalı damlama hattı, saksı ve çiçeklik. Her zonun sulama süresi ayrı programlanır.

Sprinkler yerleşiminde temel kural

Sprinkler kafaları, her noktanın en az iki kafadan su alacağı şekilde yerleştirilir. Buna "kafa kafaya örtüşme" denir. Bir kafanın attığı suyun ucu, komşu kafaya ulaşmalıdır. Örtüşme sağlanmadığında aradaki bölgeler daha az su alır ve çimde sarı halkalar oluşur.

• Aynı zonda aynı tip ve aynı debili kafalar kullanılır
• Köşe, kenar ve tam daire kafalar doğru açılarla seçilir
• Kafa yüksekliği çim seviyesiyle aynı olmalıdır
• Rüzgârlı bölgelerde daha düşük atış mesafeli kafalar tercih edilir
• Yaya geçişi olan yerlerde pop-up (gömme) tip zorunludur

Sulama zamanı ve süre

En verimli sulama saati sabaha karşıdır (04:00–07:00). Bu saatte buharlaşma düşük, rüzgâr azdır ve yapraklar gün doğumuyla kurur; bu da mantar hastalığı riskini azaltır. Akşam geç saatte sulama, yaprakların gece boyu ıslak kalmasına neden olduğu için önerilmez.

Süre konusunda genel yaklaşım, sık ve kısa yerine seyrek ve uzun sulamadır. Derin sulama kökün aşağı inmesini teşvik eder; sık ve yüzeysel sulama ise kökü yüzeyde tutar ve bitkiyi sıcağa karşı zayıflatır.

Kış hazırlığı

Malatya'da kış sıcaklıkları sulama hatları için risklidir. Sezon kapanışında hatların basınçlı hava veya tahliye vanalarıyla boşaltılması, vana kutularının kontrol edilmesi ve kontrol ünitesinin kış moduna alınması gerekir.

Bu işlem yapılmadığında en sık zarar gören parçalar selenoid vanalar ve sprinkler gövdeleridir. Sezon açılışında hattı yeniden devreye alma ve kontrol hizmetini de veriyoruz.

Zon planı: sistemin temeli

Bahçenin tamamı aynı anda sulanamaz. Kaynağın (şebeke ya da pompa) verebileceği debi sınırlıdır; başlıklar gruplara bölünüp sırayla çalıştırılır. Her gruba zon denir.

Zon sayısı, toplam su ihtiyacının kaynak kapasitesine bölünmesiyle çıkar. Bu hesap yapılmadan kurulan sistemde başlıklar tam açılmaz, bazı bölgeler kuru kalır.

Önce kaynağın debisini ölçüyoruz: bir kovayı doldurma süresinden basit bir hesapla saatlik debi çıkar. Bu rakam olmadan sistem tasarlanmaz.

Bitki tipine göre ayırmak

Çim, çalı ve ağaçların su ihtiyacı farklıdır. Hepsini aynı zonda toplamak, birini fazla diğerini az sulamak demektir. Fazla su köklerde çürüme, az su kurumaya yol açar.

Doğru yaklaşım: çim alanlar rotor veya sprey başlıklarla ayrı zonda, çalı ve ağaçlar damlama hattıyla ayrı zonda. Güneş alan ve gölgede kalan bölgeler de ayrılır.

Aynı zonda sprey ve rotor başlık karıştırılmamalıdır; su verme hızları farklı olduğu için biri fazla diğeri az su alır.

Başlık seçimi ve yerleşim

• Sprey (fıskiye): küçük ve düzensiz alanlar, 2–5 m mesafe
• Rotor: geniş çim alanlar, 5–12 m mesafe
• Damlama hattı: çalı, çiçeklik, ağaç dipleri
• Bubbler: ağaç çanağı sulaması

Başlıklar, komşu başlığın merkezine kadar su atacak şekilde yerleştirilir (baş başa örtüşme). Bu kural uygulanmadığında başlıklar arasında kuru halkalar oluşur.

Vana kutusu ve kontrol

Solenoid vanalar erişilebilir kutularda toplanır. Kutunun yeri bakım için kolay ulaşılır, araç trafiğinden uzak ve su birikmeyen bir noktada olmalıdır.

Kontrol ünitesi zonları sırayla çalıştırır. Yağmur sensörü eklendiğinde yağışlı günlerde sulama otomatik atlanır; küçük bir ek ama su tasarrufu gerçek.

Programlamada en verimli zaman sabaha karşıdır. Buharlaşma düşük, rüzgâr azdır ve bitki gün boyunca suyu kullanabilir. Akşam sulaması yaprakların gece ıslak kalmasına ve mantar hastalığına yol açabilir.

Mevcut bahçeye sonradan kurmak

Kurulabiliyor. Çim varsa kanal açma yöntemiyle minimum hasarla çalışılır; açılan ince kanal birkaç haftada kapanır.

Yine de en ekonomik zaman bahçe düzenlemesiyle birlikte kurmaktır. Kilit taşı ve çim serilmeden önce boruları döşemek, sonradan sökmekten çok daha ucuzdur.

Şimdilik istemediğiniz bölgeler için bile boş boru bırakmayı öneriyoruz; ileride genişletmek kolay olur.

Kış hazırlığı

Malatya kışında borular donabilir. Sezon sonunda ana vana kapatılır, hat en alçak noktadan ya da kompresörle boşaltılır, vana kutusu ve kontrol ünitesi kış moduna alınır.

Donmuş bir hat, ilkbaharda bulunması zor kaçaklar bırakır. Bu işlemleri yazılı veriyoruz; isterseniz kendiniz yapabilir, isterseniz sezon sonu bakımına biz gelebiliriz.