İstinat duvarı neden çatlar? Drenajın rolü

İstinat duvarı hasarlarının büyük kısmı hesap hatasından değil, drenaj eksikliğinden çıkıyor. Duvarın arkasında biriken su, kuru toprağın uyguladığı basıncın çok üstünde bir yük oluşturuyor.

Su basıncı ne kadar fark eder?

Duvarın arkasındaki dolgu suya doyduğunda, kuru durumdakine göre çok daha büyük bir yatay basınç oluşuyor. Duvar bu ek yüke göre hesaplanmadıysa çatlıyor ya da öne doğru eğiliyor.

Dolayısıyla istinat duvarı hesabında drenajın varlığı bir varsayım olarak kabul ediliyor. Drenaj yapılmadığında hesap geçersiz hâle geliyor.

Drenaj nasıl yapılır?

• Duvarın arkasına delikli drenaj borusu döşenir
• Boru çevresi çakıl ile sarılır
• Çakıl ile toprak arasına geotekstil keçe serilir
• Boru eğimli döşenip toplama noktasına yönlendirilir
• Duvar gövdesine belirli aralıklarla barbakan (tahliye deliği) bırakılır

Geotekstil olmadan çakıl zamanla toprakla doluyor ve drenaj işlevini kaybediyor. En sık atlanan detay bu.

Barbakan neden gerekli?

Barbakanlar, drenaj sistemine rağmen duvar arkasında birikebilecek suyu tahliye ediyor. Duvarın alt sıralarında belirli aralıklarla bırakılıyor.

Barbakanı estetik kaygıyla kapatmak, duvarın en önemli emniyet valfini kapatmak demek. Sonradan tıkanan barbakanları açmak da bakım işi.

Dolgu malzemesi

Duvar arkasına killi toprak doldurmak, suyu tutan ve şişen bir malzeme koymak demek. Drenajlı çakıl dolgu tercih ediliyor.

Dolgu kademeli sıkıştırılmalı ama duvara zarar verecek şekilde ağır makine kullanılmamalı. Bu denge sahada dikkat isteyen bir konu.

Ne zaman statik hesap gerekir?

Belirli yüksekliği aşan duvarlarda, üzerine yük gelen (araç, yapı) durumlarda ve zemin zayıfsa yetkili statik ekibin hesabı gerekiyor.

Hesapsız duvar yapmıyoruz. Alçak bahçe duvarları için standart uygulamalar yeterli olabiliyor; sınırı keşifte söylüyoruz.

Mevcut duvarda çatlak varsa

Önce çatlağın türüne bakılıyor: yüzeysel büzülme çatlağı mı, yoksa duvarın hareket ettiğini gösteren yapısal bir çatlak mı.

Duvarda öne eğilme, üstte açılma ve kademeli çatlak varsa bu yapısal. Böyle olunca sıvayla kapatmak yerine drenaj ve gerekiyorsa takviye konuşulmalı.