Güvenlik kamerasında kayıt kaç gün durur?

Kamera kurulurken en az konuşulan konu kayıt süresi oluyor. Oysa sistemin işe yarayıp yaramadığı çoğu kez o güne bağlı: hırsızlık fark edildiğinde, komşuyla tartışma çıktığında ya da bir kaza sonrası görüntü istendiğinde kayıt hâlâ diskte duruyor mu? Bu yazıda süreyi neyin belirlediğini ve kaç terabaytla ne kadar geriye gidilebildiğini hesapla gösteriyoruz.

Süreyi belirleyen dört sayı

Kayıt süresi tek bir ayara değil, dört değerin çarpımına bağlı: kamera sayısı, her kameranın saniyede ürettiği veri miktarı (bitrate), günde kaç saat kayıt yapıldığı ve diskin boyutu. Marka, model ve fiyat bu dördünü değiştirdiği ölçüde süreyi değiştiriyor, başka bir yoldan değil.

Hesap kabaca şöyle işliyor: bitrate megabit cinsindendir, sekize bölünce megabayta iner. Bir kameranın günlük veri üretimi bu değerin saniye sayısıyla çarpımıdır. Kamera sayısıyla çarpıp disk kapasitesine bölünce kaç gün geriye gidebileceğiniz çıkar.

Basit bir örnek

Sekiz kameralı, her biri 4 Mbit/s üreten bir sistem düşünün. Bir kamera saniyede 0,5 megabayt, günde yaklaşık 43 gigabayt veri üretir. Sekiz kamerada bu günlük 345 gigabayta çıkar. 4 terabaytlık bir diskte yaklaşık on bir günlük kayıt tutulabilir.

Tablodaki asıl mesaj şu: bitrate'i yarıya indirmek süreyi iki katına çıkarıyor. Disk almadan önce bakılacak yer burası.

Bitrate ne demek?

Bitrate, kameranın saniyede ürettiği görüntü verisinin miktarı. Yüksek bitrate daha temiz, daha az bozulmuş bir görüntü demek; düşük bitrate daha uzun kayıt demek. Aradaki dengeyi kameranın baktığı sahne belirliyor.

Hareketsiz bir depo koridoru düşük bitrate'te bile temiz kalır. Rüzgârda sallanan ağaçlara, geçen araçlara ya da yağmura bakan bir kamera aynı değerde blok blok bozulmaya başlar. O yüzden bitrate her kameraya ayrı verilir; tek bir değeri sisteme dayatmak bazı kameralarda israf, bazılarında yetersizlik yaratıyor.

Çözünürlük ve kare hızı

Çözünürlük arttıkça aynı görüntü kalitesi için gereken bitrate de artıyor. 2 megapiksel bir kamerayla 8 megapiksel bir kamera arasında dört kat piksel farkı var; veri farkı bu kadar keskin olmasa da hissedilir.

Kare hızı ise çoğu kurulumda gereğinden yüksek bırakılıyor. Saniyede 25 kare, hareketli bir aracın plakasını okumak için anlamlı. Kapı önü, depo, koridor gibi noktalarda 12–15 kare fazlasıyla yeter ve veriyi neredeyse yarıya indirir.

• Giriş ve kasa kamerası: yüksek çözünürlük, yüksek kare hızı.
• Koridor ve depo: orta çözünürlük, düşük kare hızı.
• Otopark ve plaka: yüksek kare hızı, dar açı.
• Genel görüş kamerası: düşük bitrate yeter, ayrıntı beklenmez.

H.264 mü, H.265 mi?

Sıkıştırma yöntemi kayıt süresini en ucuz yoldan uzatan ayar. H.265, aynı görüntüyü H.264'e göre kabaca yarı veriyle saklıyor. Yeni cihazların çoğu destekliyor ama fabrika ayarında H.264 açık gelebiliyor.

Değiştirmeden önce bir noktaya bakmak gerekiyor: telefondan izlemede kullandığınız uygulama ve tarayıcı H.265 çözebiliyor mu? Eski cihazlarda uyumsuzluk çıkabiliyor. Kurulumda ikisi de denenip hangisinin sorunsuz çalıştığı görülür.

Hareket algılamalı kayıt

Sürekli kayıt yerine yalnızca hareket olduğunda kaydetmek, süreyi birkaç katına çıkarabiliyor. Gece kimsenin girmediği bir dükkânda kazanç çok büyük.

Ama tek başına bırakılmaz. Hareket eşiği yanlış ayarlandığında ya sinek geçince kayıt başlıyor ya da gerçekten biri girdiğinde başlamıyor. Sağlıklı düzen şu: kritik kameralar sürekli kayıtta kalır, kalanlar hareketle çalışır. Ayrıca hareket öncesi birkaç saniyeyi de kaydeden ön kayıt özelliği açılır; olayın başlangıcı böyle kaçmıyor.

Neden özel gözetleme diski?

Bilgisayar diski ile kamera diski aynı şey değil. Masaüstü diskleri günde birkaç saat çalışacak şekilde tasarlanıyor; kamera kaydı ise yılın her saati kesintisiz yazma demek. Gözetleme için üretilen diskler bu yükü kaldıracak, aynı anda birden çok akışı yazacak biçimde yapılıyor.

Ucuz diskle kurulan sistemlerde tipik son şu oluyor: ilk yıl sorunsuz geçiyor, ikinci yılda görüntülerde bozulmalar başlıyor, bir gün cihaz diski hiç görmüyor. Görüntü tam da lazım olduğunda kayıp çıkıyor.

Kaç disk gerekir?

Kayıt cihazının kaç disk alabildiği baştan bilinmeli. Dört diskli bir cihazda 4 TB'lik dört disk 16 TB eder ve on altı kameralık bir sistemde yirmi güne yaklaşır. Tek diskli küçük cihazlarda ise büyütmenin sınırı diskin en büyük boyutu kadardır.

Kritik yerlerde iki diski aynı anda yazan yedekli düzen kurulabiliyor. Bu düzende bir disk arızalansa da kayıt duruyor, ama kullanılabilir alan yarıya iniyor. Karar, kaybın maliyetine göre veriliyor.

Tipik kurulumlar

Site ve apartmanlarda kayıt süresi yönetim kararıyla belirleniyor; bir aya çıkarmak isteyen yönetimler için disk kapasitesi baştan geniş tutulur.

Ne kadar geriye dönmek gerekir?

Pratikte en çok işe yarayan süre iki ile dört hafta arası. Bir hırsızlık çoğunlukla ertesi gün fark ediliyor ama araç çizilmesi, kaybolan bir kargo ya da komşuyla çıkan bir anlaşmazlık haftalar sonra gündeme gelebiliyor.

Kayıtta kişisel veri bulunduğu için süreyi gereğinden uzun tutmanın da bir maliyeti var. Amaca yetecek kadar saklamak, hem disk hem sorumluluk açısından daha rahat bir düzen kuruyor.

Kayıt kaybının sık nedenleri

1. Disk dolduğunda üzerine yazma kapalı kalmış; cihaz kayıt almayı durdurmuş.
2. Elektrik kesintisinde cihaz düzgün kapanmamış, dosya sistemi bozulmuş.
3. Disk arızalanmış ama kimse uyarıya bakmadığı için haftalarca fark edilmemiş.
4. Saat ayarı yanlış; kayıt var ama aranan tarihte bulunamıyor.
5. Kamera ağdan düşmüş, kayıt cihazı o kanalı hiç yazmamış.

Bunların hepsi cihazın uyarı ekranında görünüyor ama kimse bakmıyor. Ayda bir kayıt cihazına girip son bir haftanın görüntüsünü rastgele bir saatten açmak, bu beş maddeyi de kapatan en pratik alışkanlık.

Kesintisiz güç kaynağı

Kayıt cihazı ile ağ anahtarını küçük bir kesintisiz güç kaynağına almak, hem ani kesintilerde dosya bozulmasını önlüyor hem de elektrik gidince kameraların bir süre daha çalışmasını sağlıyor. Kasten kesilen elektrik durumunda bu birkaç dakika, olayın kaydedilmesi için yeterli olabiliyor.

Görüntüyü dışarı almak

Bir görüntü resmî bir yere verilecekse cihazın kendi biçiminde değil, yaygın bir video biçiminde dışa aktarılması gerekiyor. Cihazların çoğunda bu seçenek var ama menüde derinde duruyor.

Kurulum günü bir kez birlikte deneyip nasıl yapıldığını görmek işi kolaylaştırıyor. Görüntüye ihtiyaç duyulan gün menüyle boğuşmak istemezsiniz.

Uzaktan izleme

Telefondan izlemek artık standart ama iki noktaya dikkat gerekiyor. Birincisi yükleme hızı: internet paketinizin karşıya veri gönderme hızı düşükse uzaktan izleme takılıyor, kayıt yine de sağlıklı sürüyor. İkincisi şifre: cihazların fabrika şifresi ile bırakılması en sık görülen güvenlik açığı.

Kurulumda yönetici şifresi değiştirilir, mümkünse kamera ağı ev ağından ayrılır. Bu ikisi, dışarıdan erişim denemelerinin büyük kısmını baştan kesiyor.

Kurulumda atlananlar

• Kablo güzergâhının krokiye işlenmemesi; sonraki müdahalede kablo aranıyor.
• Kameranın çok yükseğe konması; tepeden bakan görüntüde yüz tanınmıyor.
• Güneşe karşı bakan konum; gün içinde saatlerce görüntü beyaza yanıyor.
• Gece aydınlatmasının hesaba katılmaması; kızılötesi tek başına yetmeyebiliyor.
• Kayıt cihazının kolay ulaşılan bir yerde bırakılması; giren kişi diski alıp gidiyor.

Şu son maddeye ayrıca dikkat edin. Kayıt cihazı kilitli bir dolapta ya da ayrı bir hacimde durursa sistem asıl işini yapıyor.

Malatya'da tipik tablo

Merkezde en çok kurduğumuz düzen dört ile sekiz kameralı, 4 TB diskli sistemler; bu ölçek bir dükkân ya da müstakil ev için iki–üç haftalık kayıt veriyor. Sanayi bölgelerinde ve depolarda kamera sayısı arttığı için disk kapasitesi baştan geniş planlanıyor.

Kırsal mahallelerde ise internetin yükleme hızı sınırlı olabiliyor. Böyle yerlerde uzaktan izlemeyi düşük çözünürlüklü ikinci akış üzerinden kuruyoruz; kayıt yüksek kalitede diskte duruyor, telefona hafif görüntü gidiyor.

Sistemi ayakta tutmak

• Ayda bir kayıt cihazından rastgele bir saati açıp izleyin.
• Disk sağlık uyarısını ve saat ayarını aynı kontrolde görün.
• Yılda bir kamera camlarını silin; toz ve örümcek ağı gece görüşünü bitiriyor.
• Kayıt süresini bir kez ölçün: en eski kayıt hangi tarihte, not edin.
• Şifreyi yılda bir değiştirin, eski çalışanların erişimini kapatın.

Bu beş maddeyi yılda bir saat ayırarak yapmak, sistemin lazım olduğu gün çalışmasını neredeyse garantiliyor.

Gece görüşü ve aydınlatma

Kızılötesi aydınlatma karanlıkta siyah beyaz bir görüntü veriyor ve menzili sınırlı. Katalogda yazan otuz metre, boş bir alanda ölçülen değer; ağaç, direk ya da duvar araya girdiğinde menzil hızla düşüyor.

Renkli gece görüntüsü isteniyorsa sahnenin bir miktar aydınlatılması gerekiyor. Küçük bir projektör, kızılötesinden çok daha iyi sonuç veriyor; hem renk hem ayrıntı kalıyor. Sensörlü bir projektör bunu elektrik yakmadan çözüyor.

Cam arkasından bakan kameralarda ise kızılötesi hiç çalışmıyor; ışık cama çarpıp geri dönüyor ve görüntü bembeyaz oluyor. Cam arkasına konan kameralarda kızılötesi kapatılıp odanın kendi ışığına güvenmek gerekiyor.

Kablo tarafı

IP kameralarda tek bir ağ kablosu hem görüntüyü taşıyor hem kamerayı besliyor. Bu düzende kablo uzunluğu doksan metreyi geçmemeli; uzun mesafelerde araya yükseltici ya da fiber giriyor.

Analog sistemlerde koaksiyel kablo ile ayrı besleme hattı çekiliyor. Eski binalarda zaten çekilmiş koaksiyel hat varsa, üzerinden yüksek çözünürlüklü analog kameralar çalıştırılabiliyor; kabloyu yenilemeden çözünürlük artıyor.

Dış hatlarda kabloyu doğrudan güneşe ve suya açık bırakmamak gerekiyor. Spiral boru içinden geçen bir kablo, açıkta duran kabloya göre kat kat uzun ömürlü oluyor.

Kayıt cihazı mı, buluta mı?

Pratikte en sağlam düzen ikisinin birlikte kullanılması: kayıt diske gidiyor, kritik kameraların olay anındaki görüntüsü ayrıca buluta yükleniyor. Böylece cihaz çalınsa bile elde bir kayıt kalıyor.