Donmuş boruda ne yapılır, nasıl önlenir?

Su donduğunda hacmi yaklaşık %9 artar. Kapalı bir boru içinde bu genişleme gidecek yer bulamaz ve boruyu çatlatır. Kötü haber şu: çatlak genelde buz çözülene kadar fark edilmez.

Donma riski en yüksek noktalar

• Dış duvar boyunca giden, izolasyonsuz hatlar
• Bodrum, çatı arası ve kapalı olmayan garaj geçişleri
• Bahçe muslukları ve sulama hatları
• Kullanılmayan yazlık, bağ evi ve boş dairelerin tesisatı
• Balkon ve teras üzerindeki açık borular
• Cephe boyunca geçen güneş enerjisi hatları

Malatya'da kış sıcaklıklarının uzun süre eksi değerlerde kalması, bu noktaları her yıl risk altına sokuyor. Özellikle uzun süre boş kalan yapılarda hasar oranı yüksek.

Boru donduysa: güvenli çözme

1. Daire giriş vanasını kapatın, çözülme sırasında çatlak varsa su basmasını sınırlar.
2. Donan bölgeye en yakın musluğu açın, buz çözüldükçe suyun çıkacağı yer olsun.
3. Isıtmayı kademeli yapın: sıcak havlu, saç kurutma makinesi veya ısıtıcı ile ortamı ısıtın.
4. Boruyu uçtan (musluğa yakın taraftan) başlayarak ısıtın, ortadan değil.
5. Su akmaya başladıktan sonra hattı bir süre akıtın ve sızıntı olup olmadığını kontrol edin.

Açık alevle (pürmüz, ısıtıcı üfleç) boru ısıtmayın. Hem yangın riski hem de plastik boruların erimesi söz konusudur.

Yapılmaması gerekenler

• Boruya doğrudan kaynar su dökmek, ani sıcaklık farkı çatlağı büyütür
• Açık alev kullanmak
• Donmuş hatta basınç uygulamak, pompayı zorlamak
• Buz çözülmeden vanayı açıp sistemi basınç altına almak
• Çatlak olup olmadığını kontrol etmeden evi terk etmek

Kışa hazırlık: yapılacaklar

Donmayı önlemek, donmuş boruyla uğraşmaktan çok daha ucuz ve kolay. Kasım ayında yapılacak birkaç işlem, tüm sezonu güvenli geçirmenizi sağlıyor.

1. Dış duvar, bodrum ve çatı arasından geçen hatları izole edin
2. Bahçe musluklarının iç vanasını kapatıp hattı boşaltın
3. Sulama sistemini tahliye edin, vana kutularını kontrol edin
4. Kullanılmayan yapılarda ana vanayı kapatıp tüm hattı boşaltın
5. İşin püf noktasılarda ısıtıcı kablo (heat trace) kullanmayı değerlendirin
6. Güneş enerjisi sisteminde antifriz oranını ölçtürün

Uzun süre evden ayrılacaksanız

Tatil veya iş nedeniyle evden uzun süre ayrılıyorsanız iki seçenek var. Birincisi ısıtmayı düşük bir seviyede (10–12 °C) açık bırakmak; bu, en pratik ve en güvenli yöntemdir.

İkincisi tesisatı tamamen boşaltmak. Bu daha kesin bir korumadır ama doğru yapılması gerekir: ana vana kapatılır, en alçak noktadaki musluklar açılarak sistem boşaltılır, sifonlara antifriz konur (aksi hâlde sifon suyu donar ve koku gelir).

Donmadan sonra kontrol

Buz çözüldükten sonra hemen sızıntı görünmeyebilir. Çatlak küçükse, ilk günlerde sadece nem olarak kendini gösterir. O yüzden donma yaşanan bir hattı birkaç gün boyunca gözlemlemenizi öneriyoruz.

Şüphe varsa basınç testi yaptırmak kesin sonuç verir. Küçük bir çatlağın erken bulunması, birkaç ay sonra ortaya çıkacak bir su hasarını önlüyor.