Dalgıç pompa neden çalışmaz? Adım adım kontrol
Kuyudan pompa çıkarmadan önce yapılabilecek kontroller var. Sırasıyla nereye bakılır ve arızaların çoğu neden elektrikseldir?
Son güncelleme: 11 Mart 2026
Dalgıç pompa arızalarında ilk refleks pompayı kuyudan çıkarmak oluyor. Halbuki arızaların önemli bölümü elektriksel ve pompa hiç çıkarılmadan çözülebiliyor.
Kontrol sırası: dıştan içe
- Enerji var mı? Panoya gelen gerilim ölçülür, sigortalar kontrol edilir.
- Koruma elemanları attı mı? Termik, faz koruma rölesi ve kuru çalışma koruması incelenir.
- Kumanda devresi çalışıyor mu? Kontaktör çekiyor mu, kontrol devresi sağlam mı?
- Motora gerilim gidiyor mu? Kontaktör çıkışında üç fazın da olduğu doğrulanır.
- Motor sargıları sağlam mı? Direnç ve izolasyon ölçümü yapılır.
- Mekanik sorun var mı? Ancak bu adımlardan sonra pompa çıkarılır.
Bu sıra izlendiğinde çağrıların önemli bölümü ilk üç adımda çözülüyor. Pompa çıkarmak hem zaman hem maliyet açısından pahalı bir işlem; son çare olmalı.
En sık nedenler
| Neden | Belirti | Çözüm |
|---|---|---|
| Faz kaybı | Motor uğulduyor, dönmüyor | Sigorta, kontaktör ve besleme kontrolü |
| Kuru çalışma | Koruma atmış, pompa durmuş | Su seviyesi kontrolü, koruma ayarı |
| Kondansatör (tek faz) | Kalkmıyor, ısınıyor | Kondansatör değişimi |
| Kontaktör arızası | Kumanda var, motora gerilim yok | Kontaktör değişimi |
| Motor sargısı yanmış | İzolasyon direnci düşük | Motor sarımı veya pompa değişimi |
| Çark sıkışması | Motor zorlanıyor, termik atıyor | Pompa çıkarılıp temizlenir |
Kuru çalışma: en yaygın ve en önlenebilir
Kuyunun su seviyesi düştüğünde pompa susuz kalır. Su, dalgıç pompada hem soğutucu hem yağlayıcı görevi görür; olmadığında salmastra ve çark birkaç dakika içinde zarar görür, motor sargısı yanabilir.
Bunu önleyen basit ve ucuz elemanlar var: seviye elektrodu, seviye şalteri veya akım izlemeli koruma. Hiçbiri pompanın maliyetinin küçük bir yüzdesinden fazla değil.
Kuru çalışma koruması olmayan bir dalgıç pompa, kuyu seviyesi düştüğünde kendini yakar. Bu, en sık gördüğümüz ve en kolay önlenebilir pompa arızası.
Kablo kesiti ve gerilim düşümü
Derin kuyularda kablo uzunluğu 50–150 metreyi bulur. Bu mesafede gerilim düşümü kaçınılmazdır; kesit yetersizse motor düşük gerilimde çalışır, akım artar ve zamanla sargı yanar.
Kesit hesabı kuyu derinliği, motor gücü ve kabul edilebilir gerilim düşümüne (genelde %3–5) göre yapılır. Kesitten yapılan tasarruf, ilk yıl içinde motor değişimi olarak geri dönüyor.
Faz koruma rölesi
Üç fazlı bir motorda fazlardan biri kaybolursa, motor iki faz üzerinden çalışmaya devam eder ve aşırı akım çeker. Termik koruma bunu her zaman yeterince hızlı algılayamaz.
Faz koruma rölesi; faz kaybı, faz sırası hatası ve düşük gerilim durumlarında motoru anında durdurur. Tarımsal ve kırsal hatlarda gerilim dalgalanması yaygın olduğu için bu röle zorunlu kabul edilmeli.
Pompayı çıkarmadan önce son kontrol
Elektriksel kontroller temizse ve pompa hâlâ çalışmıyorsa, çıkarmadan önce izolasyon direnci ölçülür. Motor sargısının toprağa karşı direnci düşük çıkıyorsa sargı ıslanmış veya yanmış demektir; bu bilgi çıkarma öncesi yedek parça hazırlığı yapmayı sağlar.
Böylece pompa çıkarıldığında iş tek seferde tamamlanır; ikinci bir vinç veya ekip gerekmez.
Bu konuda yardım gerekiyorsa
Yazıda anlatılan işler için Malatya genelinde hizmet veriyoruz.